دخانیات فقط دود نیست؛ اثری که روی نوجوان و خانواده می‌گذارد.

از نگاه خانواده‌ محور، یکی از مهم‌ترین آسیب‌ها «دود دست دوم» است؛ یعنی وقتی یک نفر در خانه، ماشین، بالکن یا حتی کنار پنجره سیگار می‌کشد و فکر می‌کند بچه‌ها در امان‌اند. کودک و نوجوان اما در امان نیستند. بدن آن‌ها هنوز در حال رشد است و حساس‌تر از بدن بزرگسال‌ها واکنش نشان می‌دهد.نتیجه می‌تواند بیشتر شدن سرفه و حساسیت‌های تنفسی، تشدید آلرژی و آسم، سردرد، بوی ماندگار در لباس و مو، و حتی بی‌قراری و بدخوابی باشد. اما آسیب فقط جسمی نیست؛ بچه‌ای که مدام بوی دود را با «خانه» تجربه می‌کند، ناخود آگاه یاد می‌گیرد این فضا طبیعی است. یعنی سیگار، از یک رفتار بیرونی تبدیل می‌شود به بخشی از تصویر ذهنی او از زندگی روزمره.

گاهی سیگار یا ویپ برای نوجوان «هیجان» نیست؛ یک راه برای پذیرفته شدن در جمع است، یا یک ابزار برای کم کردن اضطراب، یا یک ژست برای اینکه نشان بدهد مستقل شده. اگر ما فقط با ترس و تهدید جلو برویم مثل «اگه بفهمم سیگار می کشی،می کشمت »ممکن است تنها نتیجه‌اش این باشد که نوجوان پنهان‌ کار شود.

در خانواده‌هایی که یکی از والدین یا نزدیکان سیگاری است، یک حساسیت دیگر هم هست: شرم. خیلی‌ها از ترس قضاوت، موضوع را پنهان می‌کنند یا روی آن دعوا راه می‌اندازند. اما بچه‌ها معمولاً می‌فهمند. دعوا و پنهان‌کاری فقط اضطراب خانه را بالا می‌برد. اگر در خانه مصرف دخانیات وجود دارد، یک قدم مهم این است که حداقل «مرزهای محافظتی» جدی گرفته شود: داخل خانه و ماشین مطلقاً ممنوع، کنار بچه‌ها ممنوع، و اگر قرار است کسی مصرف کند (که بهترین حالت ترک است)، باید بیرون از فضای خانواده باشد و بعد هم با شستن دست و تعویض لباس از تماس نزدیک با کودک خودداری شود. این‌ها ترک نیست، اما یک کاهش آسیب حداقلی برای محافظت از کودک است.

اگر بخواهیم این مقاله را با یک جمع‌ بندی ساده ببندیم، می‌شود گفت: دخانیات فقط دود نیست؛ یک پیام است که به بچه‌ها منتقل می‌شود. پیام اینکه «برای آرام شدن باید به چیزی بیرونی تکیه کنم» یا اینکه «این کار در خانه عادی است»