فاصله زیادی تا رسیدن به نقطه اضطرار نداریم!

رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور می‌گوید بلاتکلیفی ناشی از شرایط نه جنگ و نه صلح می‌تواند اضطراب شدیدی ایجاد کند؛ اضطرابی که در بلندمدت ممکن است به فرسودگی روان‌شناختی و جسمانی بینجامد.«فاصله زیادی تا رسیدن به نقطه اضطرار سلامت روان نداریم.» این جمله فقط یک تیتر نیست؛ هشدار تکان‌دهنده رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور درباره جامعه‌ای است که بخشی از آن زیر فشار تورم، ناامنی اقتصادی، نگرانی از آینده و بلاتکلیفی، هر روز فرسوده‌تر می‌شود و خستگی روانی را تجربه می‌کند.

در ادامه مشروح گفت‌و‌گو با علیرضا آقایوسفی رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره کشور را می‌خوانید:
با توجه به شرایط کشور در یک سال اخیر، از جمله ناآرامی‌ها و جنگ، به ارزیابی درباره میزان مراجعه مردم به روان‌شناسان و استفاده از خدمات مشاوره‌ای در طول این مدت نسبت به سال‌های گذشته رسیده‌اید؟
سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، سازمانی صنفی است که وظیفه آن ارزیابی صلاحیت روان‌شناسان و مشاوران برای ارائه خدمات و پایش کیفیت این خدمات است. بنابراین، انجام پژوهش در این زمینه در حیطه وظایف ما قرار ندارد. اصولاً این سازمان از کمک‌های دولتی استفاده نمی‌کند و منابع آن از محل حق عضویت اعضا تأمین می‌شود. بر اساس قانون، این منابع هم باید صرف بررسی و ارزیابی و صدور پروانه صلاحیت حرفه‌ای افراد شود؛ بنابراین همانطور که گفتم سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره وظیفه‌ای در این زمینه ندارد.
کاهش توانایی مردم در استفاده از خدمات روانشناسی با ادامه تورم افسار گسیخته.
منظور من الزاماً انجام یک پیمایش رسمی نیست. با توجه به اینکه شما ریاست سازمانی را بر عهده دارید که با جامعه روان‌شناسان و مشاوران در ارتباط است، آیا برآوردی از سوی خود روان‌شناسان وجود دارد که نشان دهد میزان مراجعه مردم در یک سال اخیر نسبت به سال‌های گذشته چگونه بوده است؟
بدون انجام پژوهش دقیق نمی‌توان اظهارنظر قطعی کرد. از نظر فنی در حوزه روان‌شناسی، وقتی افراد در معرض استرس شدید قرار می‌گیرند، بسته به میزان استرس دریافتی و توانایی‌های جسمانی و روان‌شناختی آنها، ممکن است طی یک تا دو سال بعد با اضطراب، افسردگی، تعارضات زناشویی و بیماری‌های جسمانی مواجه شوند. اما از سوی دیگر، تورم با سرعت بالایی پیش می‌رود و همین مسئله توانایی مردم برای مراجعه به روان‌شناس و مشاور را کاهش می‌دهد؛ به‌ویژه اینکه خدمات روان‌شناسی تحت پوشش بیمه‌های پایه قرار ندارند. بنابراین، ممکن است بسیاری از افرادی که دچار مشکل می‌شوند، توانایی مراجعه به روان‌شناس را نداشته باشند.
در نتیجه، نمی‌توانیم به‌طور دقیق ارزیابی کنیم که به همان نسبتی که استرس‌های اجتماعی افزایش پیدا کرده‌اند، مراجعه به روان‌شناسان نیز افزایش یافته است؛ زیرا از یک طرف نیاز به این خدمات بیشتر می‌شود و از طرف دیگر، تورم توانایی استفاده از آنها را کاهش می‌دهد.
پس با توجه به وضعیت موجود، آیا سازمان برنامه‌ای برای تسهیل دسترسی کارگران و اقشار نیازمند به خدمات سلامت روان دارد؟ تاکنون چه اقداماتی در این زمینه انجام داده‌اید؟
یک روان‌شناس با احتساب پنج روز کاری در هفته و پنج مراجعه‌کننده در روز، در صورت تکمیل ظرفیت، حدود ۱۰۰ جلسه مشاوره در ماه خواهد داشت. حتی اگر درآمد ماهانه او حدود ۷۰ میلیون تومان باشد، با کسر اجاره، هزینه‌های آب، برق، گاز، تلفن، شارژ، پذیرش و مالیات، مبلغ چندانی باقی نمی‌ماند؛ بنابراین نه مردم توانایی پرداخت هزینه‌های خدمات روان‌شناختی را دارند و نه تعرفه‌های موجود می‌تواند هزینه‌های یک مرکز مشاوره یا دفتر روان‌شناسی را به‌طور کامل تأمین کند.
ارائه طرحی برای بیمه‌شدن خدمات روان‌شناسی
به همین دلیل، راهکار اصلی استفاده از ظرفیت بیمه‌هاست؛ به‌خصوص اینکه خدمات روان‌شناسی و مشاوره جنبه پیشگیرانه نیز دارند. از همین رو در این راستا طرحی تدوین کرده‌ایم و به شورای مرکزی سازمان ارائه داده‌ایم. در صورت موافقت و صدور مجوز، راهنما‌های بالینی و دستورالعمل‌های درمانی را به‌صورت استاندارد تدوین می‌کنیم و اجرای آزمایشی آنها را زیر نظر شورای عالی بیمه سلامت پیش می‌بریم. در صورت تأیید، زمینه قرار گرفتن این خدمات تحت پوشش بیمه‌ها فراهم خواهد شد.
خب، این طرح چه زمانی به نتیجه خواهد رسید؟
همه‌چیز به این بستگی دارد که شورای مرکزی ما هرچه سریع‌تر درباره این طرح تصمیم بگیرد و آن را تصویب کند. ما از نظر اجرایی آمادگی کامل داریم و یکی از اهداف اصلی من از پذیرش این مسئولیت نیز همین موضوع بوده است. این مسئله، موضوعی فردی یا حتی صرفاً صنفی نیست؛ بلکه یک مسئله اجتماعی است. چهار ماه از ارائه طرح گذشته، اما هنوز در شورای مرکزی تصویب نشده است!
با توجه به اختلاف‌هایی که میان شما و شورای مرکزی وجود داشته و تصمیم این شورا برای عزل شما، آیا احتمال می‌دهید این اختلاف‌ها مانع تحقق برنامه‌هایتان شود؟ در حال حاضر، رابطه شما با شورای مرکزی در چه وضعیتی قرار دارد؟
در حال حاضر، وضعیت نسبتاً خوب است. با این حال، معتقدم این موضوع باید با فوریت بیشتری در دستور کار قرار بگیرد. اگر منافع اجتماعی را در اولویت قرار دهیم، این طرح باید هرچه سریع‌تر بررسی و تصویب شود تا بتوانیم خدمات را در اختیار مردم قرار دهیم. از زمانی که طرح را ارائه کرده‌ایم، حدود چهار ماه گذشته است و در شرایط تورمی فعلی، این مدت زمان قابل توجهی است.
پیشنهاد به کارخانه داران: برای سلامت روان کارگران از ما مجوز استخدام روانشناس بگیرید.

تا زمان اجرایی شدن طرح بیمه خدمات روان‌شناسی، چه راهکار‌هایی برای تسهیل دسترسی کارگران به خدمات مشاوره و روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنید؟
مراکز خدماتی تحت پوشش سازمان بهزیستی و وزارت ورزش و جوانان وجود دارند و سازمان نظام روان‌شناسی نیز در این حوزه فعالیت می‌کند. البته یکی از ظرفیت‌های مهم، استفاده از امکانات کارخانه‌ها و شرکت‌های بزرگ است. این مجموعه‌ها می‌توانند برای راه‌اندازی مرکز مشاوره از سازمان مجوز بگیرند و خدمات روان‌شناسی را به‌عنوان بخشی از خدمات رفاهی کارکنان خود ارائه دهند.
شرکت‌ها می‌توانند روان‌شناس استخدام کنند یا با استفاده از ظرفیت مراکز مشاوره، خدمات مورد نیاز کارکنان را فراهم کنند. سازمان نیز می‌تواند در چارچوب مقررات، مجوز‌های لازم و مسئول فنی را معرفی کند. برای مثال، کارخانه‌ای با هزار کارگر را در نظر بگیرید. چنین مجموعه‌ای می‌تواند بخشی از منابعی را که برای خدمات رفاهی کارکنان در نظر می‌گیرد، به تأمین خدمات روان‌شناسی اختصاص دهد و برای مدتی یک روان‌شناس را در مجموعه خود به کار بگیرد.

منبع: رویداد24