روز جهانی پیشگیری از خودکشی فرصتی است تا یادآوری کنیم که پشت بسیاری از بحران‌های روانی، تجربه‌هایی از درد، فشار و احساس تنهایی وجود دارد که نیازمند دیده شدن و حمایت هستند.
پیشگیری از خودکشی به این معنا نیست که بتوانیم تمام مشکلات زندگی را از بین ببریم؛ بلکه یعنی بتوانیم شرایطی ایجاد کنیم که افراد در زمان‌های سخت، احساس تنهایی کمتری داشته باشند و راه‌های بیشتری برای دریافت کمک ببینند. خودکشی معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از عوامل فردی، روان‌شناختی، اجتماعی و محیطی می‌تواند در شکل‌گیری این تجربه نقش داشته باشد.
وقتی فشارهای زندگی بیشتر از توان فرد می‌شوند:
همه انسان‌ها در دوره‌هایی از زندگی با مشکلات، شکست‌ها یا احساسات دشوار روبه‌رو می‌شوند؛ اما گاهی فشارها برای مدت طولانی ادامه پیدا می‌کنند و فرد احساس می‌کند دیگر توان مقابله با شرایط را ندارد. در چنین موقعیت‌هایی ممکن است افکار منفی، ناامیدی یا احساس بی‌ارزشی شدت پیدا کند.
مهم است بدانیم تجربه این احساسات به معنای ضعف شخصیت یا ناتوانی فرد نیست. بسیاری از افراد ممکن است در دوره‌ای از زندگی خود با بحران‌های جدی روبه‌رو شوند و دریافت حمایت مناسب بتواند به آن‌ها کمک کند تا شرایط را از زاویه دیگری ببینند.
اهمیت شنیده شدن و حمایت اجتماعی:
یکی از عوامل مهم در پیشگیری از خودکشی، وجود ارتباط‌های حمایتی است. گاهی یک گفت‌وگوی ساده، پرسیدن حال واقعی یک نفر یا ایجاد فضایی که فرد بتواند بدون ترس از قضاوت صحبت کند، می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
در مقابل، واکنش‌هایی مانند کوچک شمردن احساسات فرد، مقایسه کردن او با دیگران یا گفتن جملاتی مانند «این‌قدر به آن فکر نکن» ممکن است باعث شود فرد احساس کند کسی او را درک نمی‌کند.
احساس تعلق، حمایت اجتماعی و داشتن روابط معنادار از عوامل محافظت‌کننده مهم در برابر افکار خودکشی هستند. فرد زمانی که احساس کند دیده می‌شود و برای دیگران اهمیت دارد، احتمال بیشتری دارد که برای عبور از شرایط سخت کمک دریافت کند.
چگونه می‌توانیم نقش حمایتی داشته باشیم؟
کمک کردن همیشه به معنای پیدا کردن یک پاسخ کامل یا حل کردن مشکل دیگری نیست. گاهی مهم‌ترین کار این است که حضور داشته باشیم، گوش کنیم و فرد را تشویق کنیم که از حمایت تخصصی استفاده کند.
اگر کسی درباره ناامیدی شدید، نداشتن انگیزه برای ادامه زندگی یا احساس ناتوانی صحبت می‌کند، بهتر است این صحبت‌ها را جدی بگیریم و با آرامش درباره احساساتش سؤال کنیم. پرسیدن درباره حال فرد، باعث ایجاد این افکار نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو و دریافت کمک باشد.
همچنین توجه به سلامت روان فقط زمانی که بحران ایجاد شده اهمیت ندارد. یادگیری مهارت‌های مقابله با فشار، شناخت احساسات، حفظ ارتباط با دیگران و مراجعه به متخصص در زمان نیاز، بخشی از مراقبت از سلامت روان هستند.
یادت باشد:
پیشگیری از خودکشی فقط درباره یک روز یا یک مناسبت خاص نیست؛ درباره ساختن فرهنگی است که در آن صحبت درباره مشکلات روانی آسان‌تر باشد و افراد برای درخواست کمک احساس شرم نکنند.
گاهی یک گفت‌وگوی همدلانه، یک گوش شنوا و یک ارتباط امن می‌تواند نقطه شروع تغییر باشد. حمایت از سلامت روان یعنی باور داشته باشیم حتی در سخت‌ترین دوره‌ها، امکان پیدا کردن مسیرهای تازه وجود دارد.
منابع علمی برای مطالعه بیشتر:
Turecki, G., & Brent, D. A. (۲۰۱۶). Suicide and suicidal behaviour. The Lancet, ۳۸۷(۱۰۰۲۴), ۱۲۲۷–۱۲۳۹.
World Health Organization. (۲۰۲۱). LIVE LIFE: An implementation guide for suicide prevention in countries.
مغازه خودکشی(نویسنده: ژان تولی) نشر چشمه.
برنز، دیوید. (۱۳۹۹). از حال بد به حال خوب (ترجمه مهدی قراچه‌داغی). نشر میلکان.