به همین دلیل، کیفیت خواب می‌تواند روی انرژی، تمرکز، خلق‌وخو و نحوه واکنش ما به اتفاق‌های روزمره تأثیر بگذارد.گاهی اثر خواب کم را همان اول صبح می‌بینیم؛ در میزان انرژی، تمرکز و حتی واکنشمان به اتفاق‌های ساده. وقتی خواب کافی و باکیفیت نداشته باشیم، ممکن است زودتر کلافه شویم، تمرکزمان پایین بیاید یا کنترل احساسات برایمان سخت‌تر شود. شواهد پژوهشی هم نشان می‌دهند که کمبود خواب می‌تواند تعادل خلق‌وخو و توانایی تنظیم هیجان را تحت تأثیر قرار دهد.
خواب چه تأثیری روی حال و احساسات ما دارد؟
کمبود خواب فقط باعث خستگی نمی‌شود. وقتی به اندازه کافی نمی‌خوابیم، ممکن است کنترل واکنش‌های هیجانی برایمان سخت‌تر شود. یعنی همان موقعیتی که در یک روز معمولی به‌راحتی از کنارش می‌گذشتیم، بعد از یک شب کم‌خوابی بیشتر ناراحتمان کند.
کمبود خواب با افزایش خلق منفی و کاهش قابل‌توجه خلق مثبت همراه است و می‌تواند توانایی تنظیم سازگارانه هیجان‌ها را نیز کاهش دهد.
خواب و سلامت روان به هم مرتبط اند:
رابطه خواب و سلامت روان یک‌طرفه نیست. گاهی خواب نامناسب می‌تواند حال روانی ما را تحت تأثیر قرار دهد و از طرف دیگر، نگرانی، فشار روانی یا درگیری‌های ذهنی هم می‌توانند خوابیدن را دشوار کنند.
به همین دلیل ممکن است یک چرخه شکل بگیرد: شب خوب نمی‌خوابیم، روز بعد حال خوبی نداریم، ذهنمان بیشتر درگیر می‌شود و شب دوباره سخت‌تر به خواب می‌رویم.
بهتر شدن خواب می‌تواند با بهبود وضعیت سلامت روان همراه باشد. بهبود خواب با کاهش مشکلاتی مانند علائم افسردگی، اضطراب، استرس و نشخوار فکری همراه بود.
فقط تعداد ساعت خواب مهم نیست:
وقتی درباره خواب صحبت می‌کنیم، نباید همه‌چیز را به تعداد ساعت محدود کنیم. کیفیت خواب هم اهمیت دارد. ممکن است فردی ساعت کافی در تخت باشد، اما بارها در طول شب بیدار شود یا صبح همچنان احساس خستگی کند.
زمان خواب، بیدار شدن‌های مکرر، سخت خوابیدن و احساس سرحالی بعد از بیدار شدن، همگی می‌توانند در تجربه ما از یک خواب خوب نقش داشته باشند.بنابراین بهتر است به جای اینکه فقط بپرسیم «چند ساعت خوابیدم؟»، گاهی از خودمان بپرسیم: «بعد از خواب، واقعاً چقدر احساس استراحت دارم؟»
مراقبت از خواب، مراقبت از حال روان است:
خواب خوب قرار نیست تمام مشکلات زندگی را حل کند، اما می‌تواند شرایط بهتری برای کنار آمدن با فشارها و احساسات روزمره فراهم کند.
داشتن ساعت خواب نسبتاً منظم، کاهش فعالیت‌های تحریک‌کننده پیش از خواب و ایجاد محیط مناسب برای استراحت می‌تواند شروع خوبی باشد. اگر مشکلات خواب برای مدت طولانی ادامه دارند یا زندگی روزمره و حال روانی را به شکل قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار داده‌اند، بهتر است از متخصص کمک بگیریم.
یادت باشد:
گاهی برای بهتر شدن حالمان دنبال راه‌های پیچیده می‌گردیم، اما یکی از ساده‌ترین و مهم‌ترین کارها می‌تواند همین خواب شبانه باشد. خواب کافی و باکیفیت به بدن و ذهن فرصت می‌دهد خستگی را پشت سر بگذارند و برای روز بعد آماده شوند.
منابع علمی برای مطالعه بیشتر:
Palmer, C. A., et al. (۲۰۲۴). Sleep loss and emotion: A systematic review and meta-analysis of over ۵۰ years ofexperimental research. Psychological Bulletin, ۱۵۰(۴), ۴۴۰–۴۶۳.
Scott, A. J., Webb, T. L., Martyn-St James, M., Rowse, G., & Weich, S. (۲۰۲۱). Improving sleep quality leads tobetter mental health: A meta-analysis of randomised controlled trials. Sleep Medicine Reviews, ۶۰, ۱۰۱۵۵۶.